KeÅŸif Tutkusu

Roma Ä°mparatorluÄŸu döneminde Caesarea ad Anabarsum olarak anılan yer, Adana Ä°li Kozan Ä°lçesi’nin 28 km. güneyindedir. Antik ÅŸehir duvarlarının hemen dışına kurulmuÅŸ küçük köyün ismi Dilekkaya’ dır.
Kentin Roma Ä°mparatorluk Devri öncesi tarihi hakkında hemen hemen hiçbir bilgimiz yoktur. M.Ö. 19 yılında Ä°mparator Augustus tarafından ziyaret edilen kent “Anazarbus yanındaki Caesarea” diye anılmaya baÅŸlamıştır. Anavarza Roma Ä°mparatorluk Devrinin ilk iki yüzyılı boyunca büyük bir varlık göstermemiÅŸ, Kilikya baÅŸkenti Tarsus’un gölgesinde kalmıştır. Tarsus günümüze kadar yaÅŸayabilmiÅŸtir; ama bunun karşılığında tarihi anıtlarının büyük bir bölümünü kaybetmiÅŸtir. Roma imparatorlarından Septimius Severus’un, Pescennius Niger ile yaptığı iktidar savaşı sırasında, Severus’un tarafını tutan kent, onun Niger’i 194 yılında Ä°sos’ta yenerek imparatorluÄŸun tek hakimi olmasından sonra ödüllendirilmiÅŸ, tarihinin en parlak dönemini yaÅŸamaya baÅŸlamıştır. M.S. 204-205 yıllarında Kilikya, Ä°sauria ve Likaonia eyaletlerinin metropolisi olmuÅŸtur. M.S. 260 yılında diÄŸer Kilikya kentleri gibi Anavarza da Sasani Kralı Åžapur tarafından fethedilmiÅŸtir. M.S. 4.yy.’da Ä°sauria’lı Balbinos tarafından tahrip edilmiÅŸ olan Anavarza, Ä°mparator II. Theodosius zamanında M.S. 408 yılında kurulan Cilicia secunda’nın (Bitek Kilikya) ve eyaletin baÅŸkenti olmuÅŸtur. 525 yılındaki büyük depremden zarar gören kent Ä°mparator Ä°ustinianus tarafından onartılarak Ä°ustiniopolis adını almıştır. Ancak 561 yılında ikinci kez deprem felaketine uÄŸramıştır. 6. yy. da ise kent büyük bir veba salgınına uÄŸramıştır.

İslâmın yükselmesini takip eden yüzyıllarda Anazarbus, Araplar ve Bizanslılar arasında tampon bölge olarak kalmış ve sık sık bu iki taraf arasında el değiştirmiştir.

Anavarza’ da; 1500 metre uzunluÄŸunda 20 burçlu sur, dört giriÅŸ, sütunlu yol, hamam ve kilise kalıntısı vardır. Sur dışındaki tiyatro ve stadyum, su yolları, kaya mezarları; kentin batısındaki nekropolleri yararak açılmış olan antik yol; korunmuÅŸ havuzlu mozaikler (M.S. 3. yy.’a ait deniz tanrıçası Thetis mozaiÄŸi), Adana bölgesinde tek örnek olan 3 giriÅŸli zafer takı ve ovanın ortasında bir ada gibi yükselen tepe üzerindeki OrtaçaÄŸ kalesi önemli eserlerdir.

Stadyumun elli metre kadar kuzeydoÄŸusundaki kayalık yapay bir yarıkla ayrılmıştır. Roma veya ilk Bizans döneminde, Anazarbus’tan Flaviopolis (Kadirli) ve Hierapolis-Kastabala’ ya giden yola geçit vermek için açıldığı sanılan geçit 250 metre uzunluÄŸunda, 4-15 metre geniÅŸliktedir. Yolun her iki tarafında kayalar 50 metre yüksekliÄŸe kadar uzanır.

Kuzey-güney sütunlu cadde üç gözlü takla baÅŸlar. Anavarza’nın geçmiÅŸte karşılaÅŸtığı birçok deprem yüzünden, zafer takı ancak kısmen günümüze gelebilmiÅŸtir. Güney yüzünde siyah granitten altı adet Korinth stili sütun başı bulunan, üç kemerli bir geçittir. Kuzey yüzünde ana kemerin her iki tarafında birer heykel niÅŸi vardır.

Vahşi hayvanlı gösteriler için yapılmış olan amfiteatr tamamen taşlarla inşa edilmişti. Antik çağda (birçok binada olduğu gibi) diğer binalara malzeme sağlamak amacıyla sürekli olarak yağmalanmış olduğu anlaşılmaktadır.

Kale üç bölüme ayrılmaktadır: Birinci sur ve küçük kilisenin de içinde bulunduğu kışla; iki sur arasındaki düz kayalık üzerine kurulmuş olan üç katlı kule; ikinci sur ve içinde bulunan bitişik odalar topluluğu, depolar ve su tankları.